foto: pikselstock/shutterstock.com

Biuro Legislacyjne Kancelarii Senatu opublikowało opinię do przyjętego w Sejmie projektu nowelizacji prawa farmaceutycznego. W piśmie sformułowano kilka istotnych uwag i zastrzeżeń do treści ustawy.

Opinia BL rozpoczyna się od przedstawienia najistotniejszych zmian na rynku farmaceutycznym, jakie przewiduje omawiana nowelizacja. Następnie przypomniany jest przebieg procedowania nad ustawą. W punkcie trzecim opinii senackie Biuro Legislacyjne sygnalizuje szereg uwag do projektu.

Jak czytamy w stanowisku BL, nowelizacja wprowadza istotne zmiany w zakresie zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych. Przyjęta w ustawie koncepcja jest ujęta w sposób całościowy.

Należy się jednak zastanowić czy wprowadzone zmiany do ustawy należycie wyważają ochronę interesów, w szczególności z punktu widzenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności.

Z uzasadnienia projektu “apteka dla aptekarza” można wnioskować, że jest on odpowiedzią na nieprzestrzeganie zapisów prawa farmaceutycznego, między innymi tych dotyczących koncentracji aptek. Jak zaznacza senackie Biuro Legislacyjne, ustawodawca proponuje zaostrzenie przepisów, podczas gdy w poważnej części problem wynika z nieprzestrzegania i nienależytego egzekwowania obowiązujących aktualnie regulacji prawnych.

BL wskazuje, że omawiany projekt preferuje jedną grupę podmiotów, która ma zapewnić prawidłowe funkcjonowanie aptek jako placówek o szczególnym znaczeniu w ochronie zdrowia. Wydaje się jednak, że uprawnienia właścicielskie nie mogą mieć bezpośredniego wpływu na ochronę zdrowia i bezpieczeństwo pacjentów – czytamy w opinii.

Biuro Legislacyjne podkreśla, że te ważne cele zapewniają: wykształcenie farmaceutów oraz ich zawodowa postawa.

Farmaceuci są grupą zaufania publicznego, a kodeks etyki oraz przyjęte zasady odpowiedzialności zawodowej gwarantują należytą ochronę praw pacjentów.

Biuro Legislacyjne wyraźnie zaznacza: zapewnienie uprawnień właścicielskich wyłącznie farmaceutom nie wyeliminuje charakteru apteki jako placówki będącej częścią systemu ochrony zdrowia, a jednocześnie podmiotem wykonującym działalność gospodarczą, którego cel jest komercyjny.

Jak podkreślono, zniesienie tego konfliktu możliwe byłoby wyłącznie wówczas, gdyby farmaceuta nie czerpał żadnej korzyści ze sprzedaży lekarstw.

Ponadto zauważono, że przyjęta przez Sejm nowelizacja przewiduje istotne ograniczenia podmiotowe oraz przedmiotowe na rynku aptecznym. Ich skutek będzie miał bez wątpienia odzwierciedlenie w sferze swobody prowadzenia działalności gospodarczej, a także jej zakresu i swobody konkurencji – czytamy w treści opinii. Biuro Legislacyjne Kancelarii Senatu kieruje więc do ustawodawcy pytanie: czy zasada ochrony zdrowia publicznego w świetle konstytucyjnej zasady proporcjonalności otrzymała proporcjonalne preferencje w stosunku do wyżej wymienionych zasad? Jak podkreślono, odpowiedź nie jest jednoznaczna.

Opinia BL przywołuje stanowisko profesora Bogusława Banaszaka, sędziego Trybunału Stanu. W omawianym projekcie dopatruje się on naruszenia:

  • zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji RP),
  • zasady wolnej konkurencji stanowiącej element gospodarki rynkowej gwarantowanej w art. 20 Konstytucji RP,
  • wolności gospodarczej gwarantowanej w art. 22 Konstytucji RP,
  • prawa do własności i prawa dziedziczenia gwarantowanych w art. 64 Konstytucji RP.

Senackie Biuro Legislacyjne formułuje w swojej opinii szczegółowe uwagi do omawianego projektu i propozycje poprawek do jego treści.

BL podkreśla między innymi, że przy tak istotnej zmianie stanu prawnego 30-dniowy okres vacatio legis wydaje się zdecydowanie za krótki.

Zwraca się ponadto uwagę, że przepis artykułu 2 projektu nie odnosi się do kategorii podmiotów obecnych na rynku w aktualnym stanie prawnym z zamiarem podjęcia działalności aptecznej. W związku z powyższym, działając zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego, podmioty te mogą po zastosowaniu właściwych środków prawnych (jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznałby ustawę za niezgodną  z Konstytucją) występować z roszczeniami. W opinii Biura Legislacyjnego należy w związku z tym rozważyć zmianę brzmienia artykułu 2 lub wydłużenie okresu vacatio legis (jak zaznaczono – wielokrotne w stosunku do obecnego aktualnie w projekcie).

Opinię Biura Legislacyjnego Kancelarii Senatu sygnowała Bożena Langner, Główny Legislator.

Źródło: senat.gov.pl.