foto: Predrag Popovski/shutterstock.com

Zespół suchego oka (ZSO) wymaga ciągłego nawilżania oczu, by nie dopuścić do odczucia ciała obcego pod powiekami i idących za tym podrażnień. Ogromna różnorodność preparatów pozwala na to, by każdy pacjent mógł wybrać ten, który w najwyższym stopniu zaspokoi jego potrzeby.

Kryteria wyboru

Sięgając po nawilżające preparaty do oczu warto zwrócić uwagę na:

  • skład – najczęściej stosowane są (czasem w różnych kombinacjach): alkohol poliwinylowy (Lacrimal), karbromer (Vidisic), karmeloza (karboksymetyloceluloza, CMC; Optive, Refresh), hypromeloza (hydroksypropylometyloceluloza, HPMC; Artelac, Keratostill), poliwidon (PVP-ABAK), hialuronian sodu (Hylo – COMOD, Hylo – Care), dekspantenol (Bepanthen Eye);
  • postać leku – najczęściej pacjenci wybierają tradycyjne krople; żelowa konsystencja pozwala na długotrwałe utrzymywanie się preparatu na powierzchni oka, ale może równocześnie (tymczasowo) prowadzić do zaburzeń ostrości widzenia; krople (ewentualnie krople żelowe) będą więc zalecane w ciągu dnia, bardziej gęste postacie – na noc;
  • obecność konserwantów – jeśli jest taka możliwość warto wybierać preparaty oczne bez ich dodatku, szczególnie zaś bez chlorku benzalkoniowego, który może wywoływać podrażnienia;
  • rodzaj opakowania – możemy zaproponować pacjentom opakowania jednodawkowe (tzw. minimsy) oraz wielodawkowe;
  • okres przydatności do użycia po otwarciu – ze względu na konieczność zachowania jałowości preparatów ocznych opakowania wielodawkowe mają określoną przydatność po otwarciu (stosowanie preparatów „po terminie” może powodować dostanie się do oka niezwykle niebezpiecznych szczepów bakterii, które oprócz możliwości wywołania stanów zapalnych mogą również uszkodzić rogówkę – np. Pseudomonas aeruginosa); preparaty zazwyczaj zachowują 4 – tygodniową przydatność (tu korzystniejszy będzie wybór preparatów, gdzie w opakowaniu są np. dwie buteleczki po 5ml niż jedna 10 ml); krople o najdłuższej przydatności (półrocznej) są zazwyczaj w opakowaniach z systemami dozującymi typu ABAK lub COMOD;
  • możliwość stosowania ze szkłami kontaktowymi;
  • cena – zawsze w tej kwestii warto zastanowić się, jak często pacjent stosuje krople, czy korzystniejsze będzie tańsze opakowanie, które zostanie w całości wykorzystane w przeciągu 28 dni (data przydatności po otwarciu), czy lepiej zainwestować w droższe, ale o zdecydowanie dłuższym okresie przydatności.

O kwasie hialuronowym

Obecnie pojawia się coraz więcej preparatów do oczu z kwasem hialuronowym (HA) w postaci soli sodowej. HA jest naturalnym składnikiem płynu łzowego. Nawilża, chroni przed niekorzystnym wpływem wolnych rodników, ma właściwości przeciwzapalne, wspomaga proces gojenia i regeneracji. Cząsteczki HA mają zdolność do wiązania cząsteczek wody w ilości nawet 1000 razy przekraczającej ich masę. Zastosowanie HA w preparatach podawanych do worka spojówkowego pozwala na uzyskanie silnego efektu nawilżającego. Jednocześnie regeneruje się uszkodzony nabłonek, zmniejsza stan zapalny. Korzystne dla oka jest połączenie HA z dekspantenolem, który leczy ubytki i stany zapalne w rogówce (często pojawiające się w ZSO). W przeprowadzonych badaniach pacjenci odczuwali znaczącą poprawę poziomu nawilżenia oka i komfortu oka.

Zapalenie gruczołów Meiboma

Jeśli film łzowy ma niedobór warstwy lipidowej przyczyną takiego stanu jest najczęściej dysfunkcja gruczołów Meiboma, związana z zaczopowaniem ujścia gruczołów zaschniętą wydzieliną. Gruczoły Meiboma znajdują się w tarczkach powiek. Są dużymi gruczołami prowadzącymi aktywną syntezę lipidów i białek. Produkty te wydzielane są na brzegi powiek – wchodzą w skład zewnętrznej, lipidowej warstwy filmu łzowego. Niedobór warstwy lipidowej to zwiększone parowanie wody z filmu łzowego, szybsze „wysychanie’ oka, słabsza ochrona oka przed czynnikami drażniącymi oraz drobnoustrojami. W zależności od stopnia zaawansowania choroby okulista może zalecić pacjentowi :

  • przeprowadzanie skrupulatnej higieny powiek przy użyciu profesjonalnych preparatów działających dezynfekująco, nawilżająco, regenerująco (chusteczki, płyny);
  • rozgrzewanie i masaż powiek;
  • stosowanie sztucznych łez bez konserwantów, maści z witaminą A;
  • podanie preparatów przeciwzapalnych i antybiotyków do oka;
  • terapia ogólna tetracyklinami;
  • zabiegi chirurgicznego otwierania niedrożnych kanałów gruczołów Meiboma;
  • uzupełnienie diety w NNKT.

Zespół suchego oka wymaga kompleksowego i indywidualnego podejścia do każdego pacjenta. Preparaty nawilżające oczywiście przyniosą ulgę, ważne jednak by poznać dokładną przyczynę dolegliwości i w miarę możliwości wdrożyć także działanie przyczynowe.

mgr farm. Anna Skórka

Bibliografia:

  1. http://www.tearfilm.org/mgdreportpolish/report/Exevutive%20summary%20PL.pdf
  2. „Kliniczna farmakologia okulistyczna”, red. Marek E. Prost; Edra Urban, Wrocław 2016, wyd. II
  3. Mutschler: „Farmakologia i toksykologia”; MedPharm Polska 2016, wyd. IV