foto: LI CHAOSHU/shutterstock.com

W ostatnich latach bezsprzecznie obserwujemy wzrastającą popularność „powrotu do natury”. Staramy się jeść zdrowo, bez chemii. Unikamy sztucznych barwników, konserwantów, substancji poprawiających smak i zapach. Wzrasta świadomość społeczeństwa – czytamy etykiety, większość naszych zakupów jest starannie przemyślana. Podobną tendencję można zauważyć wśród pacjentów apteki. Proszą o „coś bez chemii”, zioła, naturalne źródła witamin i składników mineralnych (np. młody jęczmień). Rynek leków OTC i suplementów diety stara się na to zapotrzebowanie odpowiedzieć. Pojawiają się coraz „ciekawsze” preparaty – z zieloną kawą, wspomnianym młodym zielonym jęczmieniem, nasionami Chia, z liśćmi moringa, spiruliną, chlorellą i wieloma, wieloma innymi. Pośród tych preparatów niezwykle ciekawe są te sięgające do tradycyjnej medycyny chińskiej, zawierające kordyceps chiński (Cordyceps sinensis, maczużnik chiński). Co warto o nim wiedzieć i czy warto po niego sięgać?

Grzyb z dalekiego Tybetu

Kordyceps chiński zwany „darem bogów” i „czarodziejskim talizmanem”, uważany jest za najbardziej pożyteczny z tego, co rośnie na ziemi. Jest grzybem wyższym, należącym do workowców właściwych (Ascomycetes). Rośnie w wysokogórskich terenach Tybetu, na wysokości ok. 4000 m. n.p.m. Kordyceps jest pasożytem ok. 30 gatunków larw ciem z rodziny Thitarodes.. Późną jesienią zarodniki grzyba przenikają do bytującej pod ziemią (na głębokości ok. 12 – 15 cm) larwy, tam zimują, a latem kiełkują i wyrastają ponad powierzchnię ziemi. Dodatkowo kordyceps łączy się pod ziemią z systemem korzeniowym ziół tybetańskich, korzystając z ich cennych składników. Latem odbywają się poszukiwania i zbiory grzyba. Obecnie kordyceps otrzymywany głównie w procesie biotechnologicznym w bioreaktorach.

Kordyceps w tradycyjnej medycynie chińskiej

W trudnym klimacie Tybetu (to jedyne siedlisko naturalne kordycepsu) mieszkańcy wykorzystują owocniki grzyba od tysiącleci w celu poprawy siły, wigoru i odporności. Ułatwia pokonać zmęczenie i osłabienie organizmu. Spożywany jest w postaci gorącego napoju. Przygotowywane są również sproszkowane owocniki grzyba, łącznie z elementami larwy, na której pasożytował. Ogólnoświatowa popularność i zainteresowanie kordycepsem jest w pewnym stopniu związane z wydarzeniami z olimpiady w Seulu w 1988 roku, gdzie sportowców z Chin podejrzewano o stosowanie dopingu, a oni po prostu wzmacniali się tym „chińskim grzybkiem”.

Przebadany surowiec

Kordyceps jest obecnie intensywnie badanym surowcem. Zgodnie z wynikami badań, zawiera całe mnóstwo korzystnych dla organizmu człowieka składników, takich jak: 77 mikro – i makroelementów, ponad 80 enzymów, niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, aminokwasy. Spośród składników czynnych warto wspomnieć o silnych przeciwutleniaczach: β – karotenie, witaminach C i E, selenie, cynku, koenzymie Q10 oraz immunomodulujących polisacharydach. Amerykańscy naukowcy jako najistotniejsze wyodrębnili z grzyba: kordycepiną, kwas kordycepsowy, adenozynę i adeninę.

Działanie kordycepsu

W dotychczasowych badaniach wykazano, że kordyceps chiński wykazuje działanie:

  • przeciwnowotworowe – kordycepina w niskich dawkach hamowała w badaniach niekontrolowany wzrost i podział komórek, a w dużych zapobiegała gromadzeniu się komórek nowotworowych w jednym miejscu; w jednym z badań z 2010 roku kordyceps zahamował rozwój przerzutów raka piersi; naukowcy uważają, że zmniejszenie umieralności z powodu nowotworu po podaniu kordycepsu jest związane nie z jego działaniem cytotoksycznym, ale ze swoistą odpowiedzią immunologiczna, która blokuje inwazję tkanki nowotworowej;
  • przeciwwirusowe – hamuje namnażanie wirusów grypy, opryszczki, wirusowego zapalenia płuc, potencjalnie może być wykorzystane w leczeniu pacjentów chorych na AIDS;
    antybiotyczne – jako naturalny antybiotyk kordyceps hamuje rozwój pneumokoków, gronkowców, paciorkowców
  • immunomodulujące – aktywuje makrofagi, stymuluje uwalnianie mediatorów, w tym TNF-α,
  • IL-1, IL-12, reaktywnych form tlenu i azotu oraz proteaz;
  • hipoglikemiczne – reguluje poziom glukozy we krwi; w jednym z przeprowadzonych badań wykazano, że u 95% pacjentów leczonych kordycepsem (3g / dziennie) nastąpiła regulację stężenia cukru we krwi, w porównaniu z osobami leczonymi innymi metodami;
  • zwiększa potencję – działa wazorelaksacyjnie, podobnie jak sildenafil; w badaniach z 2003 roku został wskazany jako jeden z możliwych, naturalnych środków do stosowania w problemach z potencją
  • przeciwpierwotniakowe, przeciwgrzybicze, przeciw pasożytom jelitowym;
  • regeneruje komórki wątroby i nerek;
  • adaptogenne – zwiększa wydajność płuc i wzrost wykorzystania tlenu
  • potencjalne zastosowanie w leczeniu chorób dróg oddechowych, takich jak astma oskrzela, zapalenie oskrzeli czy POChP

Czy warto stosować

Z pewnością kordyceps pełni w naturalnej medycynie chińskiej niezwykle istotną rolę. Kolejne badania potwierdzają jego skuteczność. Szczególnie istotne jest jego działanie przeciwnowotworowe. Wielu pacjentów wspomaga terapię konwencjonalną stosowaniem kordycepsu – i to jest właściwe podejście – uzupełniamy a nie zastępujemy! Rezygnacja z terapii na rzecz kordycepsu na pewno nie jest rozsądna. Ale dodatkowe stosowanie – jak najbardziej wskazane. Warto wybierać preparaty sprawdzonych producentów. Poza chorobami nowotworowymi, na dzień dzisiejszy, po kordyceps można sięgać przy obniżeniu odporności, osłabieniu, przemęczeniu. Surowiec wymaga jeszcze wielu badań, ale wydaje się, że może w przyszłości mieć zdecydowanie szersze zastosowanie – ma w sobie ogromny potencjał wspomagający nasze zdrowie.

mgr farm. Anna Skórka

Bibliografia:

  1. http://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2014/11/pf_2011_254-264.pdf
  2. Arkadij Gamperis: „Najnowsze osiągnięcia medycyny starożytnej”, Warszawa 2010