foto: GracePhotos/shutterstock.com

Zgodnie z Deklaracją Sopocką II zaburzenia lipidowe są głównym modyfikowalnym czynnikiem ryzyka schorzeń układu sercowo – naczyniowego. Podstawowymi lekami w terapii hipercholesterolemii są statyny – stanowią ponad 90% wszystkich przepisywanych w tym schorzeniu preparatów. Jakiś czas temu na aptecznych półkach pojawiły się suplementy diety zawierające ryż sfermentowany na czerwonych drożdżach. W oparciu o aktualne wyniki badań preparaty te zostały wpisane w piramidę modyfikacji lipidogramu. Co takiego wyjątkowego zawierają wyciągi z czerwonych drożdży z ryżu? Kto i w jakich sytuacjach, zgodnie z rekomendacjami, może je stosować? Czy ich skuteczność idzie w parze z bezpieczeństwem?

O monakolinie K

Czerwone drożdże z ryżu są znane i stosowane w Chinach już od ponad 2000 lat, jako przyprawa, barwnik, wreszcie jako lekarstwo. Ziarna ryżu nasączane są wodą, gotowane na parze, a następnie zaszczepiane sporami grzyba Monascus purpureus. Po kilku dniach inkubacji w temperaturze pokojowej zewnętrzna część ziaren staje się buraczkowa, a wnętrze przybiera kolor czerwony. Wnikliwa, wieloletnia obserwacja populacji żywiącej się tradycyjną kuchnią chińską, w tym właśnie czerwonymi drożdżami z ryżu, doprowadziła do istotnego wniosku: taki sposób odżywiania znacząco obniża stężenie cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL. Liczne badania naukowe pozwoliły na wyizolowanie substancji o nazwie monakolina K. Jest to cząsteczka identyczną z lowastatyną. Podobnie jak statyny działa w organizmie człowieka poprzez hamowanie syntezy cholesterolu – punktem uchwytu jest reduktaza 3-hydroksy-3-metyloglutarylo-koenzymu A (HMG-CoA). Monakolina K ze względu na swoje naturalne pochodzenie zwana jest często fitostatyną. To jej obecność w suplementach diety warunkuje działanie.

Skuteczność monakoliny K potwierdzona naukowo

Przeprowadzono liczne badania kliniczne i metaanalizy, które w jednoznaczny sposób pokazują skuteczność monakoliny K. Lin i wsp. przeprowadzili randomizowane badanie, metodą podwójnie ślepej próby na 80 pacjentach z dyslipidemią – średnie stężenie LDL przed badaniem wynosiło 203 mg/dl. Przez 8 tygodni uczestnicy przyjmowali codziennie monakolinę K w dawce 5.7 mg na dobę. W porównaniu z placebo zauważono znaczącą poprawę – stężenia poszczególnych frakcji lipidowych zmieniły się następująco: cholesterol całkowity, frakcja LDL, trójglicerydy i apolipoproteina B spadły odpowiednio o 21.5%, 27.7%, 15.8%, 26% a stężenia HDL i apolipoproteiny A wzrosły o 3.4% oraz 0.9%. Nie zauważono także istotnych działań niepożądanych. Potwierdzono także możliwość wykorzystania substancji w terapii dyslipidemii towarzyszącej zespołowi nerczycowemu. Metaanaliza 93 badań randomizowanych, przeprowadzona przez Liu i wsp., obejmująca 9 tysięcy pacjentów potwierdza zdolność monakoliny K do znaczącego obniżania stężenia cholesterolu, a działanie to można porównać do statyn (prawa-, simwa-, lowa-, atorwa- i fluwastatyny). W badaniach potwierdzono także bezpieczeństwo stosowania suplementów z monakoliną K. Wprawdzie pojawiały się przypadki mialgii oraz przypadek rabdomiolizy, ale dotyczyły one pacjentów obciążonych w wywiadzie innymi, dodatkowymi schorzeniami.

Pozycja monakoliny K w piramidzie modyfikacji lipidogramu

Podstawę piramidy, pomagającej zastosować właściwe postępowanie w przypadku dyslipidemii, stanowi aktywność fizyczna i modyfikacja stylu życia. Jak jest podkreślone w Deklaracji Sopockiej II w grupach małego ryzyka sercowo – naczyniowego oraz u pacjentów z dużym ryzykiem, ale właściwym stężeniem LDL, właśnie zwiększenie aktywności fizycznej, zmiana diety, zdrowsze życie, mogą stanowić jedyne podjęte działanie. W innych przypadkach – zmianom tym powinny towarzyszyć dodatkowe działania – kolejno: korzystanie z żywności funkcjonalnej, zawierającej fitosterole i fitostanole (np. margaryny), stosowanie suplementów diety z monakolina K, wprowadzenie statyn oraz, w poważnych przypadkach, terapia silną statyną lub terapia skojarzona. Suplementy z monakoliną są więc polecane pacjentom, u których zmiana stylu życia nie przynosi efektów, a na statyny jest jeszcze za wcześnie. Monakolina K sprawdza się także u pacjentów, którzy źle tolerują statyny.

Istotne dla naszego pacjenta w aptece

  • Sposób terapii hipercholesterolemii powinien zostać opracowany przez lekarza na podstawie wyników badań pacjenta.
  • Suplementy diety z monakoliną K mogą stosować pacjenci, którzy mają nieznacznie przekroczone normy na lipidogramie.
  • Jeśli lekarz zdecyduje, że pacjent powinien stosować statyny, nie należy zamieniać ich na fitostatyny, ani też uzupełniać terapii monakoliną K – stosowanie łączne prowadzi bowiem do licznych działań niepożądanych.
  • Dostępne są liczne preparaty z wyciągiem z czerwonych drożdży z ryżu, zawierające monakolinę K w dawce 10 mg, wówczas pacjent przyjmuje 1 tabletkę/kapsułkę na dobę (np. LipiForma, AntiCholesteran; choć np. ArmoLipid zawiera tylko 3 mg w jednej tabletce).
  • Skład preparatów jest często uzupełniany witaminami z grupy B, sterolami roślinnymi, chromem, koenzymem Q10 (np. LipiForma Plus, Cholester, Cardiochol). Warto zwrócić uwagę, jakie leki czy suplementy diety pacjent już przyjmuje.
  • Stężenie poszczególnych frakcji cholesterolu powinno być cały czas monitorowane, także podczas terapii monakoliną K.

Suplementy diety z monakoliną K stanowią cenne uzupełnienie terapii. Potrzeba jednak jeszcze wielu badań, by sprawdzić skuteczność i przede wszystkim bezpieczeństwo przy terapii długotrwałej.

mgr farm. Anna Skórka

Bibliografia:

  1. https://www.researchgate.net/profile/Artur_Mamcarz/publication/265862281_Actual_pr
    oblems_of_dyslipidaemia_treatment_in_Poland__2nd_Declaration_of_Sopot_Experts’_G
    roup_Consensus_endorsed_by_the_Polish_Cardiac_Society_Working_Group_on_Cardiov
    ascular_Pharmacotherapy/links/54229d010cf238c6ea695eba.pdf
  2. http://lekwpolsce.pl/download.php?dokid=55e012a921594
  3. http://lekwpolsce.pl/download.php?dokid=551916c1d4693
  4. http://www.termedia.pl/poz/Monakolina-naturalna-statyna-w-terapii-zaburzen-lipidowych,17961.html