foto: pathdoc/shutterstock.com

Samoleczenie stanów zapalnych pęcherza moczowego powinno ograniczać się jedynie do przypadków występujących u młodych kobiet bez obciążenia innymi chorobami, przy objawach charakterystycznych dla schorzenia, jeśli nie jest to nawrót choroby.

Wywiad farmaceutyczny

Nasza rozmowa z pacjentem powinna dać nam odpowiedź na pytania:

  • kogo dotyczy choroba – płeć, wiek, choroby towarzyszące (przewlekłe);
  • jakie są objawy choroby, jak długo się utrzymują, czy to pierwszy epizod choroby, czy może już nawrót;
  • czy pacjent przyjmował/przyjmuje już jakieś leki w związku z pojawiającymi się objawami;
  • czy pacjent bierze na stałe jakieś leki, czy na jakieś substancje lecznicze jest uczulony.

Rekomendacje

Zgodnie z zaleceniami opracowanymi w ramach Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków niepowikłane zapalenie pęcherza moczowego u młodych kobiet w ok. 95% jest wywoływane przez E. coli. W większości przypadków wykonywanie badań laboratoryjnych, w tym badania osadu moczu i posiewu, nie jest konieczne do postawienia diagnozy. Wystarczy obraz kliniczny choroby – dyzuria, stranguria, częstomocz, parcie na mocz, bolesność okolicy nadłonowej. Pacjentki mogą zazwyczaj być leczone ambulatoryjnie. Lekami pierwszego wyboru są: nitrofurantoina (w Polsce niedostępna; w zamian, w sposób nie do końca uzasadniony, zalecana jest furazydyna), kotrimoksazol, trimetoprim i fosfomycyna. Nie zaleca się natomiast stosowania fluorochinolonów – powinny być zarezerwowane dla bardziej zaawansowanych postaci choroby.

Terapia OTC – fitoterapia

Leczenie zapalenia pęcherza moczowego lekami bez recepty obejmuje stosowanie fitoterapii, furazydyny, leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, odpowiednie nawodnienie. Wskazany jest także odpoczynek.

Fitoterapia – obejmuje stosowanie:

  • akwaretyków – czyli surowców zwiększających wydalanie płynów, co ułatwia samooczyszczanie dróg moczowych z licznych bakterii; pełnią funkcję pomocniczą w terapii zapalenia pęcherza moczowego (ale także w innych przypadkach ZUM); należą tu: liście brzozy, korzenie wilżyny, liście ortosyfonu, korzenie i owoce pietruszki, ziele nawłoci pospolitej, ziele mniszka lekarskiego, liście pokrzywy zwyczajnej; stosując akwaretyki, szczególnie te w postaci stałej należy pamiętać o właściwym nawodnieniu organizmu (celowe może być w tym przypadku stosowanie ziołowych naparów);
  • surowców o działaniu dezynfekującym drogi moczowe – liście mącznicy lekarskiej, liście borówki brusznicy, kwiat wrzosu, zawierające w swym składzie arbutynę; arbutyna oraz jej pochodne w organizmie człowieka rozpadają się do hydrochinonu, wykazującego działanie antyseptyczne; w przewodzie pokarmowym arbutyna jest hydrolizowana przez bakteryjne β-glukozydazy do hydrochinonu, który jest następnie wiązany przez kwas glukuronowy i siarkowy, i w tych postaciach wydalany z moczem; jeśli w drogach moczowych panuje alkaliczne pH hydrochinon jest ponownie uwalniany i spełnia tu swoja dezynfekującą funkcję – działa silnie przeciwbakteryjnie wobec Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Streptococcus faecalis, Escherichia coli, Enterobacter aerogenes, Proteus mirabilis oraz drożdżaków Candida albicans; konieczna jest przy podawaniu arbutyny alkalizacja moczu; szczególnie wskazane przy łagodnym przebiegu zapalenia pęcherza oraz przy przedłużającej się chorobie;
  • owoców żurawiny błotnej – silnie zakwaszają mocz; proantocyjanidyny hamują przyleganie szczepów uropatogennych do powierzchni komórek nabłonka błony śluzowej dróg moczowych; mogą być podawane podczas antybiotykoterapii, ale też po zakończeniu leczenia, by zapobiegać nawrotom.

Warto pamiętać o złożonych preparatach ziołowych łączących działanie akwaretyczne i dezynfekujące, takich jak np. Urosept (1 tabl. zawiera: 86,2 mg wyciągu gęstego złożonego z liści brzozy, korzenia pietruszki, naowocni fasoli, 8 mg wyciągu suchego z ziela rumianku, 26 mg wyciągu suchego z liści borówki brusznicy, 78 mg naowocni fasoli sproszkowanej, 19 mg cytrynianu potasu, 16 mg cytrynianu sodu), Fitolizyna (pasta; zawiera wyciąg z: korzenia pietruszki, ziela rdestu ptasiego, nasienia kozieradki, kłącza perzu, liści brzozy, ziela skrzypu, ziela nawłoci, korzenia lubczyku, cebuli preparatach łączących żurawinę i akwaretyki, np. Furoxin (1 tabl. zawiera: 300 mg wyciągu z owoców żurawiny, 100 mg wyciągu z liści pokrzywy). Przeciwwskazaniem do zastosowania fitoterapii jest nadwrażliwość na poszczególne składniki, obrzęki w przebiegu niewydolności krążenia i nerek, oraz wiek – w zależności od preparatu.

c.d.n.

mgr farm. Anna Skórka

Bibliografia:

  1. http://www.antybiotyki.edu.pl/pdf/uklmoczowyinternet.pdf
  2. Eliza Lamer – Zarawska, Barbara Kowal – Gierczak, Jan Niedworok: „Fitoterapia i leki roślinne”; PZWL, Warszawa 2007