foto: Ocskay Bence/shutterstock.com

Zasady pielęgnacji i instruktaż dotyczący opieki nad pacjentem leżącym jest domeną personelu medycznego, szczególnie pielęgniarskiego. Jednak gdy opiekunowie pacjentów, realizując wniosek, zaopatrują się w aptekach w produkty chłonne, często potrzebują dodatkowej porady i wskazówek dotyczących wyboru odpowiednich środków pielęgnacyjnych i higienicznych. Warto byśmy znali wachlarz produktów, które mogą ułatwić opiekunom pracę z leżącym pacjentem, a jednocześnie będą stanowiły istotny element profilaktyki przeciwodleżynowej.

Dobór środka chłonnego

Środki higieniczne stosowane przy nietrzymaniu moczu lub przy całkowitej niemożliwości samodzielnego korzystania z toalety są bardzo zróżnicowane – począwszy od wkładek urologicznych, poprzez wkłady anatomiczne o różnej chłonności, pieluchomajtki zakładane jak zwykła bielizna, aż po zapinane na rzepy pieluchy, z których najczęściej korzystają pacjenci leżący. Środki chłonne można kupić w aptece ze 100% odpłatnością, bądź na tzw. „wniosek” – z refundacją (konieczne jest zlecenie od lekarza – wystawiane na okres od jednego do trzech miesięcy oraz karta zaopatrzenia comiesięcznego, wydawana przez NFZ jednorazowo na określony czas, pacjentowi przysługuje 60 sztuk na miesiąc). Opiekunowie często chcą kupić pieluchomajtki „na oko”. Jednak w tym przypadku nie jest to dobre rozwiązanie. Niezwykle istotny jest bowiem dobór zarówno rozmiaru, jak i chłonności pieluchomajtek. Tylko odpowiednio dopasowane będą spełniać swoje funkcje, a jednocześnie nie spowodują podrażnień, otarć, odgnieceń, odparzeń, przeciekania czy w końcu odleżyn. Pacjent musi zostać zmierzony w biodrach oraz talii i dopiero na tej podstawie można określić, który rozmiar będzie odpowiedni. Pieluchomajtki o większej chłonności mogą być polecane szczególnie na noc – tak by zarówno pacjent, jak i opiekun mogli spokojnie odpocząć, bez konieczności wykonywania w porze snu działań pielęgnacyjnych. Nie wszyscy opiekunowie wiedzą, że również na wniosek można wykupić różne rodzaje pieluchomajtek, np. 30 szt. tańszych, mniej chłonnych na dzień i 30 szt. droższych, bardziej chłonnych, na noc.

Przydatne dodatki

Opiekując się chorym leżącym warto zadbać nie tylko o jego higienę i pielęgnację, ale także o swój własny komfort. Służyć mogą temu dodatkowe środki, które warto mieć w ofercie apteki:

  • jednorazowe rękawiczki – wykonywanie wszelakich zabiegów, szczególnie tych związanych ze zmianą pieluchy, należy wykonywać w rękawiczkach, by nie mieć bezpośredniego kontaktu z nieczystościami;
  • podkłady chłonne na łóżko – szczególnie przydatne podczas zmiany pieluchomajtek, chronią pościel przed zabrudzeniem;
  • jednorazowe, włókninowe myjki, podfoliowane lub nie – pozwalają na sprawne i higieniczne oczyszczanie ciała osoby leżącej; powinny zastępować tradycyjne gąbki, które mogą stać się siedliskiem często niebezpiecznych dla pacjenta bakterii;
  • mokre chusteczki – do oczyszczania skóry przy niewielkich zabrudzeniach;
  • pianka do oczyszczania ciała – szczególnie przydatna do oczyszczania ciała po oddaniu przez pacjenta stolca; pozostawiona na skórze zmiękcza masy kałowe, ułatwiając ich usunięcie;
  • płyn myjący dodawany do wody – nie powinno się stosować tradycyjnego mydła, które może wysuszać delikatna skórę, ale preparatu o działaniu oczyszczającym oraz nawilżającym i natłuszczającym;
  • jednorazowe ręczniki – pozwolą delikatnie osuszyć skórę chorego;
  • kremy ochronne – osłaniające skórę przed niekorzystnym wpływem czynników drażniących, takich jak mocz czy kał ( z tlenkiem cynku, argininą, alantoina, pantenolem, linomagiem)
  • kremy/ balsamy nawilżające i odżywcze, olejki do ciała – poprawiające kondycję skóry, nie tylko pod pieluchomajtkami;
  • inne: śliniaki ochronne przydatne przy karmieniu osoby leżącej, suche szampony, itp.

Jak zmieniać pieluchomajtki?

W ciągu dnia pieluchomajtki powinny być zmieniane przynajmniej 3 razy. Należy jednak tę ilość dopasować do chorego. Na pewno skóra nie powinna być narażona na zbyt długi kontakt z wilgocią, a szczególnie z kałem. Pieluchomajtki są często zaopatrzone w tzw. indykatory wilgotności – np. zmiana koloru paska świadczy o wysokim nasyceniu moczem.

Zasady zmiany pieluchomajtek

  1. Jeśli pacjent jest w stanie się poruszać, zawsze prośmy go o współpracę.
  2. Jeśli pacjent jest świadomy, warto zadbać, by w tej niezbyt komfortowej sytuacji mógł czuć się mimo wszystko dobrze.
  3. Jeśli jest taka możliwość, wysokości łóżka, na którym leży pacjent, dopasowujemy do naszej wysokości, byśmy bez problemu mogli wykonać wszystkie czynności pielęgnacyjne.
  4. Należy przygotować: jednorazowe rękawiczki, podkład chłonny na łóżko, pieluchomajtki, myjkę / chusteczki mokre / piankę oczyszczającą, krem ochronny.
  5. Aktywujemy pieluchę – należy ją rozłożyć, chwycić za końce i lekko rozciągnąć a następnie złożyć wzdłuż na pół – dzięki tym zabiegom pielucha stanie się bardziej miękka i osiągnie swoją maksymalną chłonność.
  6. Zakładamy rękawiczki.
  7. Nie dźwigamy pacjenta – staramy się delikatnie przetaczać jego ciało z boku na bok (nogę pacjenta, która jest dalej od nas, zginamy w kolanie, a następnie trzymając za nie i za łopatkę obracamy pacjenta na bok) – w ten sposób najpierw układamy pod pośladki podkład chłonny, zdejmujemy pieluchę, oczyszczamy ciało w odpowiedni sposób, w zależności od stopnia zabrudzenia. Nakładamy krem ochronny. Zakładamy pieluchę.
  8. Każdorazowo przy zmianie pieluchy należy dokładnie obejrzeć ciało pacjenta pod kątem pojawienia się zaczerwienienia, otarć itp. Profilaktyka odleżyn jest niezwykle istotna. Bardzo łatwo bowiem potrafią się rozwijać, leczenie natomiast jest niezwykle trudne.
  9. Po założeniu pieluchomajtek, kładziemy pacjenta na plecach i odpowiednio zapinamy rzepy. Ważne by wywinąć falbanki pieluchy w pachwinach. Pielucha nie może pacjenta uwierać, nie może być zapięta ani za luźno, ani za ścisło.
  10. Każda zmiana pieluchy powinna być okazją do zmiany pozycji ciała chorego. Sugerowane jest, w ramach profilaktyki przeciwodleżynowej, by robić to co 1.5-2 godziny.

c.d.n.

mgr farm. Anna Skórka

Bibliografia:

  1. http://www.strzelceopolskie.pl/docs/poradnik_damy_rade.pdf
  2. http://biblioteka.cyfrowaszkola.waw.pl/biblioteka/opiekun_medyczny/pdf/16.pdf
  3. Grzegorz Krasowski, Marek Kruk: „Leczenie odleżyn i ran przewlekłych”; PZWL, Warszawa 2008