foto: Stock image/shutterstock.com

Jeśli apteka w której pracujemy ma głównie starszych pacjentów jako farmaceuci bardzo często stykamy się z geriatrycznymi chorobami okulistycznymi, w tym najczęściej z zaćmą. O ile jeszcze kilka lat temu próbowano radzić sobie z nią przy pomocy farmakoterapii, o tyle teraz na pierwszy plan wysuwa się postępowanie chirurgiczne. Pacjenci przygotowujący się do zabiegu mają charakterystyczne recepty, a najczęściej powtarzającym się ich składnikiem są krople z nepafenakiem (Nevanac). Jaką pełnią funkcję i dlaczego są tak często ordynowane?

Zmętniała soczewka

Zaćma jest chorobą oczu, typową dla wieku starczego. Soczewka, która w prawidłowym stanie jest przezroczysta, pod wpływem nie do końca poznanych jeszcze czynników ulega zmętnieniu. Początkowo dochodzi do jej zgrubienia, jądro ulega stwardnieniu i zagęszczeniu, powstają skupiska białkowe, zmieniające rozpraszanie promieni świetlnych. Soczewka staje się żółta, potem brązowa. Pacjent odczuwa zaburzenia ostrości wzroku (nie ma możliwości korekcji szkłami okularów) a czasem także nadwrażliwość na światło. Choroba rozwija się często przez lata – mętnienie soczewki pogłębia się powoli. Można wyróżnić kilka rodzajów choroby: najczęstsza jest zaćma starcza, inne zaś to zaćma przedstarcza (związana z chorobami układowymi: z cukrzycą, AZS), urazowa i polekowa. Rozwój chirurgii okulistycznej pozwala na niezwykle precyzyjne operacje zaćmy.

Zalecenia przedoperacyjne

Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Okulistycznego (PTO) pacjent, przygotowujący się do operacji zaćmy powinien stosować krople z antybiotykiem oraz te przeciwzapalne i przeciwbólowe. Krople z NLPZ mogą zawierać: indometacynę, diklofenak, ketorolak, bromfenak oraz wspomniany wcześniej nepafenak. Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego Nevanac jest on przeznaczony do  zapobiegania i leczenia bólu pooperacyjnego i zapalenia związanego z chirurgicznym usuwaniem zaćmy. Dodatkowo posiada rekomendację do stosowania w profilaktyce pooperacyjnego obrzęku plamki powstałego wskutek chirurgicznego leczenia zaćmy u chorych na cukrzycę.

Nepafenak

Należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Aplikowany jest do oka w postaci prekursorowej. Po przeniknięciu przez rogówkę (nie kumuluje się w niej, nie prowadzi do jej degradacji) ulega hydrolizie do formy aktywnej – amfenaku. W cieczy wodnistej oka szybko osiąga pożądane stężenie, wyższe w porównaniu z innymi NLPZ. Amfenak hamuje działanie cyklooksygenazy – enzymu koniecznego do wytwarzania prostaglandyn. Jest w tym działaniu wysoce selektywny i aktywny wobec izoformy enzymu COX-2, a jednocześnie stosunkowo nisko aktywny wobec COX-1. Skutecznie zapobiega bólowi pooperacyjnemu. PTO zaleca także nepafenak w profilaktyce pooperacyjnego obrzęku plamki powstałego po chirurgicznym zabiegu usunięciu zaćmy u chorych na cukrzycę. Pacjenci cukrzycowi z zaćmą są szczególną grupą ryzyka rozwoju torbielowatego obrzęku plamki, a głównym czynnikiem sprawczym jest tu rozwijający się stan zapalny. Skuteczność i bezpieczeństwo nepafenaku zostały potwierdzone w licznych badaniach.

Dla pacjenta

  • W aptekach jest obecnie tylko jeden lek zawierający nepafenak – Nevanac.
  • Krople te nie są refundowane.
  • Dawkowanie leku przed i po operacji ustala lekarz. Najczęstszy schemat dawkowania: jedna kropla preparatu NEVANAC do worka spojówkowego chorego oka (oczu) 3 razy na dobę . Stosowanie leku rozpoczyna się w dniu poprzedzającym zabieg chirurgicznego usunięcia zaćmy i kontynuuje w dniu zabiegu i przez pierwsze 2 tygodnie okresu pooperacyjnego. Okres stosowania może być wydłużony do pierwszych 3 tygodni okresu pooperacyjnego, o ile zaleci to lekarz. Dodatkową kroplę należy podać na 30-120 minut przed zabiegiem.
  • Przed zastosowaniem kropli należy je dokładnie wstrząsnąć – krople mają postać zawiesiny.
  • Stosując krople należy przestrzegać wszystkich zasad dotyczących higienicznego i bezpiecznego stosowania kropli do oczu.
  • Nie należy dotykać zakraplaczem buteleczki do oka, do ciała, do innych powierzchni.
    Jeśli pacjent stosuje kilka preparatów należy pamiętać, by pomiędzy kolejnymi lekami zachować przerwę czasową.
  • Podczas stosowania należy chronić oczy przed światłem słonecznym.
  • Krople można stosować 4 tygodnie od otwarcia.
  • Temperatura przechowywania – do  30O C.

Częste przepisywanie kropli z nepafenakiem w przygotowaniu do operacji zaćmy jest uzasadnione. Substancja ta bowiem skutecznie zmniejsza ból i stany zapalne. Jest też bardzo dobrze tolerowana przez pacjentów.

mgr farm. Anna Skórka

Bibliografia:

  1. http://ec.europa.eu/health/documents/community-register/2007/2007121135468/anx_35468_pl.pdf
  2. http://n4d.pl/uploads/articles/75/files/ko-02-2016-stanowisko-ekspertow-pto.pdf
  3. http://www.ptfarm.pl/pub/File/Farmacja%20Polska/2010/01-2010/048-054.pdf