foto: ruigsantos/shutterstock.com

Zapalenie gardła to jedna z najczęstszych dolegliwości, z jaką obecnie się borykamy. W Wielkiej Brytanii lekarz rodzinny statystycznie na 2000 zadeklarowanych pacjentów konsultuje 120 osób właśnie z tym schorzeniem. Dodatkowo wielu, a właściwie większość pacjentów nie leczy zapalenia gardła u lekarza, a u farmaceuty bądź na własną rękę. Dane wskazują, że jedynie co 6 osoba cierpiąca na tę dolegliwość trafia do lekarza. Co więcej, osoba dorosła doświadcza zapalenia gardła statystycznie 2/3 razy w roku. Sprawdźmy, jakie preparaty możemy zastosować w zapaleniu gardła.

Leczenie objawowe w zapaleniu gardła

Jako że zdecydowania większość przypadków zapalenia gardła ma charakter wirusowy możemy skupić się jedynie na leczeniu objawowym. Jego celem jest przyniesienie ulgi w objawach i zmniejszenie dyskomfortu, podczas gdy infekcja przebiega najczęściej swoim tokiem. W przypadku wystąpienia bakteryjnego bądź grzybiczego podłoża infekcji możemy przystąpić do leczenia przyczynowego.

Środki miejscowo znieczulające

W skład wielu preparatów na ból gardła wchodzi: lidokaina i benzokaina. Substancje te są powszechnie znane, jednak wciąż istnieje bardzo niewiele naukowych publikacji na ich temat w kontekście ich działania w zapaleniu gardła.

Środki te działają stosunkowo krótko, stąd też w celu podtrzymania działania znieczulającego konieczne jest ich częste dawkowanie, niezależnie od tego czy są stosowane jako tabletki do ssania czy w spray’u. Nie wchodzą w interakcje z lekami, mają mało działań niepożądanych oraz są bezpieczne także dla kobiet w ciąży oraz karmiących. Jedynie benzokaina może wywoływać czasami reakcje uczuleniowe. Ze względu na różnice w strukturze cząsteczek tych substancji wrażliwość krzyżowa nie występuje, dlatego jeśli pacjent jest uczulony na jedną z tych substancji, może swobodnie spróbować inną.

Większość preparatów tego typu jest przygotowywana na bazie cukru. Jednak jego ilość jest nieistotna, aby mogła mieć istotny wpływ na stężenie glukozy we krwi. Jednym słowem, preparaty te są bezpieczne dla diabetyków.

Preparaty zawierające substancje znieczulające posiadają często w swoim składzie substancje odkażające. Ważną informacją jest również to, że jedynie benzokaina jest zalecana dla dzieci poniżej 12 roku życia (w przypadku tabletek do ssania).

Środki przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze

W skład środków przeciwbakteryjnych wchodzi m.in. chlorheksydyna, tyrotrycyna, chlorek dekwalinium czy też chlorek benzalkonium. Badania in vitro wykazały dużą skuteczność tych substancji w kontekście ich działania przeciwbakteryjnego, a także hamującego wzrost Candida Albicans. Nie należy jednak zalecać rutynowego stosowania tych środków, gdyż zapalenie gardła wywołane przez bakterie bądź grzyby występują stosunkowo dosyć rzadko. Jednak ze względu na rzadkie działania niepożądane, a także stymulację wytwarzania śliny podczas ssania (co powoduje nawilżanie gardła), mogą one przynieść ulgę nawet jeśli mamy do czynienia z zapaleniem wirusowym.

Środki przeciwzapalne i przeciwbólowe

Do najpopularniejszych substancji o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym stosowanym na ból gardła należą benzydamina (Tantum Verde) oraz flurbiprofen (Strepsils Intensive).

Benzydamina należy do bardzo bezpiecznych substancji i może być ona podawana wszystkich pacjentom. U dzieci poniżej 6 r.ż. dawkowanie ustala się w zależności od masy ciała, u dzieci 6 – 12 lat stosuje się 4 dawki, a u dorosłych aż 8 dawek dziennie. Płukankę zaleca się wykonywać jedynie u dorosłych. W niektórych przypadkach może ona powodować pieczenie. Wówczas należy ją rozcieńczyć wodą.

Tabletki zawierające flurbiprofen należy podawać jedynie dzieciom powyżej 12 r.ż. oraz osobom dorosłym. Maksymalna stosowana dawka to jedynie pięć tabletek na dzień. Środek ten jest przeciwwskazany u osób cierpiących na chorobę wrzodową, a także u pacjentów uczulonych na flurbiprofen. Należy je ostrożnie stosować w ciąży oraz w okresie karmienia. Producent szczególnie nie zaleca stosowania tego leki w III trymestrze.

Leki działające ogólnoustrojowo

W zapaleniu gardła nie musimy ograniczać się do środków działających miejscowo. Również najpopularniejsze leki przeciwbólowe  oraz przeciwzapalne  do stosowania ogólnoustrojowego mogą skutecznie uśmierzać ból i łagodzić objawy zapalenia gardła. Badania wykazały także, że w  przypadku tej dolegliwości niesteroidowe leki przeciwzapalne są znacząco bardziej skuteczne niż paracetamol. Niemniej mogą także wywołać wiele działań niepożądanych charakterystycznych dla NLPZ’tów.

Zwyczajowe metody

Zwyczajową metodą niwelowania nieprzyjemnych skutków zapalenia gardła jest stosowanie płukanek z aspiryną bądź solą kuchenną. Nie istnieją jednak żadne badania naukowe potwierdzające znaczącą skuteczność tej metody. Dlatego może ona służyć jedynie w przypadku, gdy nie mamy możliwości nabycia skuteczniejszych środków

Ze względu na krótszy czas kontaktu środków do płukania gardła ze zmienioną chorobowo błoną śluzową, lepszym wyjściem wydają się być tabletki do ssania.

mgr farm. Mateusz Dutka

W pierwszej części artykułu: Zapalenie gardła – częsta, niegroźna dolegliwość? – etiologia tej dolegliwości oraz jej najważniejsze cechy. Zapraszamy.