Witaminy z grupy B są często mylnie wrzucane przez pacjentów „do jednego worka”. Trzeba pamiętać, że każda z nich ma swoje własne, unikalne właściwości oraz zastosowanie. Tiamina, ryboflawina czy kwas foliowy to nie to samo.

WITAMINA B1 (TIAMINA)

Witamina B1 – odkryta przez Polaka Kazimierza Funka; jest niezbędna w procesie oddychania tkankowego, a konkretnie w przemianach węglowodanów. Wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego oraz mięśni. Warunkuje również gojenie się ran oraz odczuwanie bólu.

skutki niedoboru: skurcze mięśniowe, zapalenie nerwów, trudności z koncentracją i pamięcią, zaburzenia trawienia, a w skrajnych przypadkach nawet niewydolność krążenia.

najbogatsze źródła: wieprzowina, orzechy pistacjowe, kasza manna, pieczywo żytnie i pszenne.

dzienne zapotrzebowanie*: 1,2 mg

Dzięki stosunkowo dużej zawartości B1 w pieczywie oraz wędlinach nie jesteśmy szczególnie narażeni na jej niedobry.

ciekawostka: skutki jej nadmiaru nie są szkodliwe dla naszego organizmu i to nawet przy spożyciu 50 mg dziennie. Jedyną możliwością jej przedawkowania są iniekcje.

WITAMINA B2 (RYBOFLAWINA)

Pełni funkcję metaboliczną, uczestnicząc w procesach utleniania i redukcji oraz jest kolejnym ważnym elementem wpływającym na funkcjonowanie układu nerwowego. Dodatkowo wraz z witaminą A reguluje stan błon śluzowych, dróg oddechowych oraz przewodu pokarmowego. Jest bardzo często dodatkowo suplementowana w przypadku wystąpienia zajadów. Uczestniczy w tworzeniu czerwonych krwinek oraz odgrywa niezbędną rolę w funkcjonowaniu narządu wzroku. Kobiety w ciąży mają na nią zwiększone zapotrzebowanie.

skutki niedoboru: problemy ze wzrokiem, kłopoty z koncentracją, bezsenność, pleśniawki, zajady, łuszczące się zmiany skórne, wypadanie włosów, choroby układy nerwowego: rwa kulszowa, zapalenie korzonków nerwowych, u kobiet zwiększona podatność na infekcje pochwy.

najbogatsze źródła: mięso (zwłaszcza dziczyzna), jaja, nabiał, sery twarogowe, kasza jaglana, grzyby, małże.

dzienne zapotrzebowanie*: 1,5 mg

W związku z jej ważnym wkładem w prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku jest częstym składnikiem preparatów na oczy.

ciekawostka: Została odkryta w 1932 roku jako „żółty enzym” znajdujący się w drożdżach.

Witamina B3 (witamina PP)

Nazwą tą określane są 2 związki: niacyna (kwas nikotynowy) i nikotynamid. Witamina ta przeciwdziała zmianom skórnym, w szczególności tych związanych z jej suchością. Jak inne witaminy z grupy B uczestniczy w przemianach metabolicznych, w tworzeniu czerwonych krwinek oraz korzystnie oddziaływuje na układ nerwowy (jest podawana chorym cierpiącym na zaburzenia psychiczne). Dodatkowo reguluje poziom cholesterolu, rozszerza naczynia krwionośne, a także hamuje toksyczne działanie leków i związków chemicznych. Pomaga również w prawidłowym funkcjonowaniu układu pokarmowego.

najbogatsze źródła: drożdże, orzeszki ziemne, otręby pszenne, ryby (łosoś, makrela), mięso (cielęcina, indyk, kurczak)

dzienne zapotrzebowanie*: 15 mg

skutki niedoboru: zaburzenia snu, wybuchy złości i depresja, choroby skórne, pelagra, zaburzenia w funkcjonowaniu układu pokarmowego.

Witamina B3, z racji pełnionych funkcji, bardzo często dodawana jest do kosmetyków oraz preparatów chroniących wątrobę.

ciekawostka: Jej zwyczajowa nazwa, witamina PP, wzięła się z faktu, że chroni ona przed chorobą skórną, pelagrą. Może być więc traktowana jako środek przeciwpelagryczny.

WITAMINA B4 (CHOLINA)

Cholina, ze względu na jej niezastąpione właściwości w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu, początkowo była zaliczana do witamin z grupy B. Pogląd ten uległ jednak zmianie, ponieważ po pierwsze jest w bardzo niewielkim stopniu syntezowana przez ludzki organizm, a dodatkowo jej dzienne zapotrzebowanie jest bardzo wysokie i wynosi 0,5 g – 4 g. Jest więc zaliczana obecnie do związków witaminopodobnych.

WITAMINA B5 (KWAS PANTOTENOWY)

Witamina B5 to nie tylko kwas pantotenowy. W rzeczywistości pod tą nazwą kryją się jeszcze trzy substancje: panteina, pantenol oraz koenzym A.  

Witamina ta jest bardzo rozpowszechniona w świecie roślinnym i zwierzęcym (końcówka pan oznacza wszystko). Jest niezbędna w procesach metabolicznych; uczestniczy m.in. w syntezie cholesterolu, przekaźników nerwowych oraz niektórych hormonów. Bierze udział w regeneracji tkanek, poprawia pigmentację oraz stan włosów. Chrom zwiększa jej wchłanianie.

najbogatsze źródła: mięso (wątróbka, kurczak), ryby (makrela, dorsz), brązowy ryż, pełnoziarnisty chleb, jaja, owoce (banan, awokado).

dzienne zapotrzebowanie*: 7 mg

skutki niedoboru: skurcze w mięśniach i ramionach, bóle mięśni i stawów, zaburzenia układu nerwowego, wypadanie włosów i łysienie, pęknięcie skóry w kącikach ust, drętwienie palców u stóp.

Najczęstszym kupowanym preparatem zawierającym witaminę B5 jest Calcium Pantothenicum.

ciekawostka: nadmiar witaminy B5 nie jest toksyczny, ale może wywoływać biegunki.

W drugiej części m.in. pirydoksyna, biotyna oraz kwas foliowy. Serdecznie zapraszam.

mgr farm. Mateusz Dutka

* uśrednione zapotrzebowanie dla kobiet i mężczyzn