Witaminy z grupy B są często mylnie wrzucane przez pacjentów „do jednego worka”. Trzeba pamiętać, że każda z nich ma swoje własne, unikalne właściwości oraz zastosowanie. W drugiej części m.in. pirydoksyna, biotyna oraz kwas foliowy.

WITAMINA B6 (PIRYDOKSYNA)

To grupa 6 związków organicznych, tj. pirydoksyny, pirydoksaminy, pirydoksalu i ich estrów fosforanowych, które ulegają wzajemnym przekształceniom. Witamina ta jest prekursorem ważnym koenzymów, uczestniczących w kluczowych reakcjach biochemicznych. Oddziaływuje na glikogenezę i glikogenolizę. Jest niezbędna w produkcji hemoglobiny. Uczestniczy w tworzeniu przeciwciał, ma także wpływ na naszą odporność. Reguluje właściwe ciśnienie krwi oraz pracę serca. Odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego.

najbogatsze źródła: kasza gryczana, mięso i wędliny (kurczak, indyk, wieprzowina), warzywa (ziemniaki, papryka czerwona).

dzienne zapotrzebowanie*: 1,3 mg

skutki niedoboru: dysfunkcje układu nerwowego (bezsenność, apatia, depresja), zmniejszenie odporności na infekcje, stany zapalne skóry, niedokrwistość, kamica nerkowa.

Witamina B6 jest dodawana do preparatów zawierających magnez, gdyż zwiększa jego wchłanianie.

ciekawostka: Została odkryta w 1930 przez Chicka i Coppinga, którzy nazwali ją czynnikiem I.

WITAMINA B7 (BIOTYNA)

Biotyna uczestniczy w ważnych szlakach metabolicznych: glukoneogenezie, syntezach kwasów tłuszczowych oraz cyklu kwasu cytrynowego. Wspomaga funkcjonowanie tarczycy, bierze udział w przemianach dwutlenku węgla, wpływa na właściwą kondycję skóry i włosów, a także uczestniczy wraz z witaminą K w syntezie protrombiny.

najbogatsze źródła: wątroba, orzechy ziemne, jaja, kraby, migdały, sardynki, grzyby, mleko, sery.

dzienne zapotrzebowanie*: 0,03 mg

skutki niedoboru: zmiany skórne (wysypki, stany zapalne), wypadanie włosów, podwyższony poziom cholesterolu, zmiany zapalne jelit.

Biotyna występuje w dawce aż 5 mg jako bardzo popularny preparat o nazwie Biotebal, stosowany w problemach skórnych, przy wypadaniu włosów oraz łamliwości paznokci.

ciekawostka: Nazywana jest również witaminą H od niemieckiego słowa haut, czyli skóra.

WITAMINA B8 (INOZYTOL)

Związek witaminopodobny, gdyż może być syntezowany przez organizm. Pełni wiele ważnych funkcji. Bierze udział w przenoszeniu impulsów nerwowych, uczestniczy w spermatogenezie, łagodzi lęki oraz napięcia. Co ciekawe, stosowany jest w niektórych napojach energetycznych jak Red Bull oraz Burn.

WITAMINA B9 (KWAS FOLIOWY)

Kwas foliowy reguluje wzrost i funkcjonowanie komórek. Wpływa pozytywnie na układ nerwowy. Decyduje o dobrym samopoczuciu, zapobiega uszkodzeniom cewy nerwowej u płodu, ma także pozytywny wpływ na ogólny rozwój prenatalny.

najbogatsze źródła: warzywa liściaste (szpinak, sałata, kapusta, brokuły), słonecznik, orzechy, jaja.

dzienne zapotrzebowanie*: 0,4 mg

skutki niedoboru: zahamowanie wzrostu i odbudowy komórek w organizmie, niedokrwistość megaloblastyczna, bezsenność, roztargnienie, problemy z pamięcią, u kobiet w ciąży (wady cewy nerwowej u dziecka).

Kwas foliowy jest dostępny bez recepty w dawce 0,4 mg. Z przepisu lekarza dawka wynosi już 15 mg.

ciekawostka: Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa folium, oznaczającego liść. Ma to oczywiście związek z jego występowaniem.

WITAMINA B10 (PABA)

Kwas p-aminobenzoesowy (PABA) to organiczny związek z grupy aminokwasów. Bywa określany jako witamina B10 lub Bx, jednak w rzeczywistości nie jest witaminą. Szkielet PABA jest obecny w kwasie foliowym. natomiast jego estry są stosowane w lecznictwie jako środki znieczulające. Kwas para-aminobenzoesowy występuje w gotowych preparatach w kategorii „zdrowia i uroda” wraz z witaminami z grupy B, aminokwasami siarkowymi, wyciągiem ze skrzypu polnego oraz przeciwutleniaczami.

WITAMINA B12 (KOBALAMINA)

To złożony organiczny związek chemiczny zawierający kobalt jako atom centralny. Jej główną rolą jest regulacja produkcji erytrocytów. Witamina ta może zmniejszyć ryzyko wystąpienia Alzheimera, chorób psychicznych i nowotworów. Jej niedobór występuje bardzo często u osób, które stosują dietę wegańską.

najbogatsze źródła: mięso (wątroba), ryby (szczupak), mleko, sery, drożdże spożywcze.

dzienne zapotrzebowanie*: 0,0024 mg

skutki niedoboru: objawy neurologiczne (bóle i zawroty głowy), hematologiczne (tachykardia) oraz psychiatryczne (upośledzenie koncentracji).

Wskutek jej nieocenionej funkcji przy produkcji erytrocytów dodawana jest do preparatów z żelazem.

ciekawostka: Jest produkowana w organizmie człowieka, jednak w niewystarczających ilościach.

WITAMINA B13 (KWAS OROTOWY)

Kwas orotowy bierze udział w przemianach chemicznych kwasu foliowego i witaminy B12. Jest niezbędny w modyfikacji pirymidyn oraz poprawia funkcjonowanie wątroby. Przypisuje mu się też znaczącą funkcję w opóźnianiu procesów starzenia. Przez niektórych naukowców nazywany witaminą B13, jednak jego klasyfikacja jako witaminy nie jest powszechnie akceptowana.

WITAMINA B17 (AMIGDALINA)

W latach 20. XX wieku Ernst Theodore Krebs był przekonany, że amigdalina to skuteczny lek przeciwnowotworowy. Niestety jego przypuszczenia o wysokiej skuteczności nie potwierdziły się, a dodatkowo odkryto, że rozkłada się ona w naszym organizmie do groźnego cyjanowodoru. Jednak pomimo tego amigdalina jest często obecnie stosowana jako lek dodatkowy w chorobach nowotworowych. W Meksyku jest również używana jako lek profilaktyczny.

Witamina B17 to jedynie nazwa utożsamiona z amigdaliną. Wskutek braku rzetelnych dowodów na jej prawdziwą skuteczność oraz biorąc pod uwagę jej możliwe groźne metabolity, nie można jej jednoznacznie zaliczać do witamin.

W pierwszej części znalazły się m.in. tiamina, ryboflawina, witamina PP.

mgr farm. Mateusz Dutka

* uśrednione zapotrzebowanie dla kobiet i mężczyzn